FONKSİYONLAR (İŞLEV)
Normalde Excel’de matematiksel işlemler matematikte yapıldığı gibi yapılabilir. Yalnız işlem operatörleri bazı işlemlerde farklıdır. Aşağıdaki tabloda işlemlerin hangi işaretlerle yapılabileceği ve işlem önceliği belirtilmiştir.
Fonksiyonlara başlamadan önce hücre adresi belirlemek ve hücreleri ifade etmek üzerinde biraz duralım. Excel’de bilindiği gibi bir hücre adresi satır ve sütun kesiminden oluşur. A5 adresi A kolonu ile 5. Satırın kesiştiği yerdir. Bu durumda tek hücre adresini bu şekilde ifade ederken birden fazla hücreyi nasıl ifade ederiz ? Eğer hücreler satır veya kolon olarak ardışık ise ilk hücre adresi ile son hücre adresinin arasına “:” işaretini kullanarak belirtebiliriz. Bu durumda ;
A1:A10 : A1’den A10’a kadar olan tüm hücreleri;
C12:C34 : C12’den C34’e kadar olan tüm hücreleri;
A3:B5 : (A3,A4,A5,B3,B4,B5) hücrelerini ifade eder.
Son örnekte görüldüğü gibi eğer temsil edilecek olan birden fazla satır ve kolon ise bu durumda ilk hücre sol üst hücre, son hücre olarak ise sağ alt hücre belirtilir.
Resim 1 Hücre adresi belirleme
Aynı zamanda seri olmayan fakat birden fazla hücre ifade edilecekse bu
durumda hücre adresleri arasında “;” işareti kullanılmalıdır.Aynı formül içerisine hem seri olan , hem de seri olmayan hücre adresleri belirtilebilir. Aynı zamanda bir dosyanın farklı sayfalarının hücreleri de belirtilebilir. (=Sayfa1!A1+Sayfa2!C3) Şimdiye kadar belirtilmiş hücre temsillerinin kullanılacağı yer fonksiyonlardır (işlev). Fonksiyonlarda bazen yüzlerce hücre adresi ile işlem yapılması gerekebilir işte bu durumlarda yukarda sözü edilen temsil formları kullanılabilir.
A3;A5;B7 : Belirtilen üç hücreyi temsil eder.
A12:A15;B1;C2:C5 : A12, A13, A14, A15, B1, C2, C3, C4 hücrelerini temsil eder.
İşlem Operatörleri İşlem İşlem Önceliği
( ) Parantez 1
( ^ ) Üs alma 2
( * ) Çarpma 3
( / ) Bölme 3
( + ) Toplama 4
( - ) Çıkarma 4
Dersimizin başında belirtildiği gibi bir hücredeki ifadenin formül olduğu ifadenin başında bulunan işaretle anlaşılır. Bu işaret “=” veya “+” ise ifade formüldür denir. Aşağıdaki örnekte görüldüğü gibi A2 hücresi ile B2 hücresinin toplanıp C2 hücresine yazdırılmak istenirse , hücre göstergeci C2 hücresine konumlandırılıp;
Tablo 1 Toplama örneği
=A2+B2 ifadesi yazılmalıdır.
Formül yazılıp enter tuşuna basıldığında ve tekrar hücre göstergeci C2 hücresine konumlandırıldığında hücrede işlemin sonucu yazılırken formül çubuğunda formülün kendisi görüntülenecektir. Buradan anlaşılacağı gibi önce hücre göstergeci sonucun görüntüleneceği hücreye konumlandırılır, daha sonra formül yazılır. Aşağıda verilen tablo örneğinde çeşitli işlemlerin nasıl yapıldığı gösterilmiştir. Excel tablosuna hücrelerde verilen değerler yazıldıktan sonra hangi hücreye hangi formülün yazılacağı da ayrıca belirtilmiştir.
Tablo 2 Diğer matemetiksel işlemler
Fomül Yazılacak Hücre Formül
D2 =B2+C2 Toplama
D3 =B3-C3 Çıkarma
D4 =B4*C4 Çarpma
D5 =B5/C5 Bölme
D6 =B6^C6 Üs alma
D7 =(B7+C7)/2 Ortalama
Bu girişten sonra artık fonsiyonlara geçebiliriz. Günlük hayatımızda gerçek bir tablo oluşturmak istediğimizde burada öğreneceğimiz bir çok tabloyu kullanmak zorunda kalırız. Tablo üzerinde işlemlerimizi kolay yapabilmek için fonksiyonları mutlaka kullanmalıyız. Yukarda iki hücrenin toplamını bulmak amacıyla örneğin =B2+C2 gibi bir formül kullanabiliriz. Ancak toplanacak hücre diyelim ki 100 tane ise =A1+A2+….+A100’e kadar tek tek yazmak zorunda kalabiliriz ki bu da hiç pratik değildir. İşte bu durumda imdadımıza Fonksiyonlar yetişir. Yukardaki problemi =Topla(A1:A100) şeklindeki bir fonsiyonla rahatlıkla çözebiliriz. Her fonksiyonun bir ismi vadır ve genellikle yaptıkları işleme göre isim alırlar. Ayrıca fonksiyon isminin yanında işleme tabi tutulacak hücre adresleri mutlaka parantez içine alınmalıdır.
1. TOPLA (Sum)
Belirtilen seri hücre ya da seri olmayan hücreleri toplar.
=Topla(Hücre Aralığı).
=Topla(A1:A5) , Topla(C2:C7;B9;D2:D10)
=Topla(A1,A4,B7:B21;C9)
2. ORTALAMA (Average)
Belirtilen seri hücre ya da bağımsız hücrelerin ortalamasını bulur.
=Ortalama(Hücre Aralığı).
=Ortalama(A1:A5)
=Ortalama(A1,A4,B7:B21,C9)
3. YUVARLA (Round)
Belirtilen sayının ondalık kısmını istenilen oranda yuvarlar.
=Yuvarla(Sayısal İfade|Hücre Adresi;Ondalık Hane)
=Yuvarla(45,567;2) =>45.57
=Yuvarla(0,342;1) =>0.3
=Yuvarla(Ortalama( 44.5 ; 45 ; 45 ) ; 2 ) =>45 (Normalde 44.66666)
=Yuvarla(23,5001;0) =>24
=Yuvarla(23,49999;0) =>23
4. MAK (Max)
Belirtilen seri hücre ya da bağımsız hücreler içindeki en büyük değeri bulur.
=Mak(Hücre Aralığı)
=Mak(4;56;67;5;98;104) =>104
=Mak(A1:A7;B9;C13)
5. MİN (Min)
Belirtilen seri hücre ya da bağımsız hücreler içindeki en küçük değeri bulur.
=Min(Hücre Aralığı)
=Min(4;56;67;5;98;104) =>4
=Min(A1:A7;B9;C13)
6. SAYI (Count)
Belirtilen seri hücre yada bağımsız hücreleri sayar.
=Sayı(Hücre Aralığı)
=Sayı(4;56;67;5;98;104) => 6
Tablo 3 Fonksiyon örnekleri
Tabloda yukarıda verilen fonksiyonların kullanılmasından elde edilen sonuçlar görünüyor. Bu duruma göre hesaplama yapılacak hücreler A2’den A7’ye kadardır ve bu adresler temsil edilirken A2:A7 denilmelidir. Siz de verileri girdikten sonra hesaplamaları aşağıda verildiği gibi yapınız.
Formülün Yazılacağı Hücre Formül
B2 =TOPLA(A2:A7)
C2 =ORTALAMA(A2:A7)
D2 =MAK(A2:A7)
E2 =MİN(A2:A7)
F2
G2 =YUVARLA(C2;0)
Tablo 4 Hücre adresleri ve yazılacak formüller
7. EĞER (If)
Koşullu işlemlerin yapılmasını sağlar. Bazı işlemler herhangi bir karşılaştırmanın sonucuna bağlı olarak yapılırlar.Bu durumda kullanılması gereken fonksiyon Eğer fonksiyonudur .Koşulun sağlanması durumunda bir işlemi; sağlanmaması durumunda başka bir işlemi yapar.
=Eğer(Koşul ; Şart sağlandı ise işlem ; Şart sağlanmadı ise işlem)
= Eğer(A1=1 ; “Bir”; “Bir Değil”)
Yukarıdaki örnekte görüldüğü gibi eğer A1’in içeriği “1” ise formülün yazıldığı hücreye “Bir”, değil ise “Bir Değil” yazacaktır. Koşul A1’in “1”olmasıdır. A1’in içeriği “1” ise koşul sağlanmış demektir ve birinci işlem yapılır. A1’in içeriği “1” den farklı bir değere sahipse koşul sağlanmayacaktır ve ikinci işlem yapılacaktır.
=Eğer(C2>49 ; “Geçti” ; “Kaldı”)
=Eğer(D2=1000; E2*0.01 ; E2*0.002)
Burada yukarıda verilen iki örnekten farklı olarak koşulun sağlanması veya sağlanmaması durumunda formülün yazıldığı hücreye sabit bir ifade değil (“Bir”, “Geçti” vb) bir işlemin sonucu yazdırılmaktadır. Yani koşulun durumuna göre farklı hesaplamalar yapılabilir.
İkinci Kullanım Biçimi:
Bir önceki Eğer örneğimizde yalnızca iki alternatif vardır. Ancak bazı durumlarda koşul sayısı ikiden çok fazla olabilir. O zaman iç içe Eğer kullanmalıyız. Burada koşul sayısını istediğiniz kadar artırabiliriz.
=Eğer(Koşul ; Şart Sağlandı ise işlem; Eğer(Koşul ; Şart Sağlandı ise işlem ; Eğer(Koşul ; Şart Sağlandı ise işlem ; Eğer(Koşul ; Şart Sağlandı ise işlem; Eğer hiç biri sağlanmadı ise işlem)))) (Kaç parantez açılmış ise o kadar kapatılır)

=Eğer(B2<45; “E”; Eğer(B2<55; “D”; Eğer(B2<70; “C”; Eğer(B2<85; “B”; Eğer(B2<101; “A”; “Değer Yanlış”)))))
Yukarıdaki örneğe göre;
Eğer B2 45 ten küçük ise ilgili hücreye “E”;
Eğer B2 45-54 arasında ise ilgili hücreye “D”;
Eğer B2 55-69 arasında ise ilgili hücreye “C”;
Eğer B2 70-84 arasında ise ilgili hücreye “B”;
Eğer B2 85-100 arasında ise ilgili hücreye “A”;
Eğer 100’den büyükse “Değer hatalı” yazacaktır.
8. VE (And)
Şartlı işlemlerde şayet koşul birden fazla ise bu koşullar birbirlerine “Ve” ya da “Veya” bağlacı ile bağlanmalıdır. Eğer koşullar “Ve” bağlacı ile bağlanmışsa işlemin yapılabilmesi için bütün koşulların sağlanmış olması gerekir.
=Ve(Koşul1 ; Koşul2 ; Koşuln ; ...)
Örnek: Eğer bir firma 30 yaşını geçmemiş ve bayan personelini yurt dışına gön-dermek isteseydi, Personellerden belirtilen şartlara uyan kayıtları nasıl belirlerdi ?
Koşulları bu durumda “ Ve” bağlacı ile bağlamak gerekir. Çünkü şartların ikisinin de sağlanması gerekir.
=Ve(Yaş<=30 ; Cinsiyet=”Bayan”)
Eğer yukarıda birbirine bağlanan koşullar “EĞER” fonksiyonunda kullanmak gerekirse;
=Eğer( Ve(Yaş<=30 ; Cinsiyet = “Bayan”) ;”Koşul sağlandı” ; “Koşul sağlanmadı”)
9. YADA(Or)
Bu da bağlaçtır. Yalnız şartlardan birinin sonucu olumlu ise işlem yapılır.
YADA(Koşul1 ; Koşul2 ; Koşul3 ; Koşuln ; ..)
DDY 12 yaş ve altındaki kişilerle 60 yaş ve üstündeki insanlara ücretsiz gezi düzenlemektedir. Bu durumda Eğer fonksiyonu ile Veya fonksiyonu nasıl kullanılabilir. Problemden anlaşılacağı gibi kişinin yaşının 13 ten küçük 59’dan büyük olması gerekir.
YADA(YAŞ<=12;YAŞ>=60)
EĞER (YADA(YAŞ<=12;YAŞ>=60);”Koşul Sağlandı”;”Koşul Sağlanmadı”)
Şeklinde yazılması gerekir.
10. ETOPLA (SumIf)
Bu da toplama komutudur. Topla fonksiyonundan farkı şarta uyan hücreleri toplamasıdır. Aşağıda görülen tabloda derecesi 1 ve iki olan kayıtlar görülmektedir. Burada derecesi 1 olan kişilerin maaşlarının toplamı bir hücreye, derecesi 2 olan kişilerin maaşlarının toplamı başka bir hücreye yazılması istenebilir. Şüphesiz ki bu işlem Topla fonksiyonu ile yapılamaz. Yapılsa bile hücrelerin tek tek belirlenmesi gerekir ki bu da çok kayıttan oluşan gerçek bir tabloda oldukça zordur. Bu işlemi Etopla fonksiyonu ile kolayca yapabiliriz.
A B
1 Derece Maaş
2 1 40000
3 2 32000
4 1 40000
5 1 40000
6 2 32000
7 Derecesi 1 olanların toplamı 120000
8 Derecesi 2 olanların toplamı 64000
Tablo 5 Etopla fonksiyonu örnek tablosu
=Etopla(A2:A6 ; “=1” ; B2:B6) Formülü B7 hücresine yazılırsa ; 120000 değeri,
=Etopla(A2:A6 ; “=2” ; B2:B6) Formülü B8 hücresine yazılırsa ; 64000 değeri bulunur.
Demek ki;
=Etopla( Koşulun Uygulanacağı Hücre Aralığı ; “Koşul” ; Toplanacak Hücre Aralığı)
11. EĞERSAY (CountIf)
Belli bir koşula göre belirtilen alandaki sayısal ifadeleri sayar. ETOPLA komutuna benzer.
=EğerSay(Hücre Aralığı;Şart)
Aşağıda verilen tabloda öğrencilerin notları verilmiştir. Burada geçen ve kalan öğrencilerin sayısını belirlemek istediğimizde kullanmamız gereken fonksiyon EĞERSAY’dır. Geçme şartı 50 olduğuna göre öğrenci 50 ve üstünde almışsa geçecek, 50’nin altında bir not almışsa kalacaktır.
Tablo 6 EğerSay fonksiyonu örnek tablosu
Buna göre C10 hücresine;
=EğerSay(C2:C9;”>=50”) ve C11 hücresine =EğerSay(C2:C9;”<50”) formülü yazılmalıdır.
12. KAREKÖK (Sqrt)
Belirtilen ifadenin karekökü alınır. Burada birden fazla sabit ifade veya hücre adresi belirtilemez. Birden fazla sayı verilemez.
=Karekök(Hücre|Sabit)
=Karekök(25) => 5
=Karekök(9) => 3 sayısı elde edilir.
13. Pİ (PI)
Pi ( P ) sayısını formülün yazıldığı hücreye ekler.
=Pİ()
14. YUKARIYUVARLA (RoundUp)
Verilen kesirli sayıyı istenilen sayıda basamak verilmek suretiyle üst sınıra yuvarlar. Birden fazla sayı verilemez.
=YukarıYuvarla(Sayısal İfade|Hücre;Ondalık Basamak Sayısı)
=YukarıYuvarla(3,34567;2) =>3,35
=YukarıYuvarla(3,34567;1) =>3,4
=YukarıYuvarla(3,34567;0) =>4
=YukarıYuvarla(3,34567;3) =>3,357
=YukarıYuvarla(3,34567;4) =>3,3457
15. AŞAĞIYUVARLA (RoundDown)
Verilen kesirli sayıyı istenilen sayıda basamak vermek suretiyle alt sınıra yuvarlar. Birden fazla sayı verilemez.
=AşağıYuvarla(Sayısal İfade|Hücre;Ondalık Basamak Sayısı)
=AşağıYuvarla(3,34567;2) =>3,34
=AşağıYuvarla(3,34567;1) =>3,3
=AşağıYuvarla(3,34567;0) =>3
=AşağıYuvarla(3,34567;3) =>3,356
=AşağıYuvarla(3,34567;4) =>3,3456
16. MOD (Mod)
Bir sayının başka bir sayıya bölümünden kalanı bulur. Birden fazla sayı verilemez.
=Mod(Sayısal İfade|Hücre;Bölen)
=Mod(12;3) => 0 =Mod(12;5) =>2
=Mod(5;10) => 5 =Mod(!6;5) =>1
=Mod(-12;5) =>3 =Mod(-3;2) =>1
=Mod(-7;-2) =>-1
17. MUTLAK (Abs)
Sayının mutlak değerini bulur. Birden fazla sayı verilemez.
=Mutlak(Sayısal İfade|Hücre)
=Mutlak(-14) =>14 =Mutlak(14) =>14
=Mutlak(2,75) =>2,75 =Mutka(-3,45) =>3,45
18. TAMSAYI (Int)
Verilen sayının tamsayı kısmını alır. Birden fazla sayı verilemez.
=Tamsayı(Sayısal İfade|Hücre)
=Tamsayı(3,45) =>3 =Tamsayı(67) =>67
=Tamsayı(-24,75) =>-25 =Tamsayı(-13,99) =>-14
19. TOPKARE (SumSq)
Seri halde verilen sayıların önce karelerini alır ve toplar.
=TopKare(Hücreler|Sayılar)
=Topkare(2;3;4) => 22 + 32 + 42 = 4+9+16 =>29
20. GÜN (Day)
Tarih seri numarasını ayın gününe çevirir. Birden fazla sayısal ifade ya da hücre adresi kullanılamaz.
=GÜN(Tarih Seri Numarası)
Bilindiği gibi Tablolama programlarında 1 Ocak 1900 tarihi 1 tarih seri numarasına, 30 Ocak 1900 tarihi 30 tarih seri numarasına, 3 Şubat 1900 tarihi de 34 tarih seri numarasına eşittir. Buna göre aşağıdaki örnekleri inceleyiniz.
=Gün(1) =>1 (1900 yılının Ocak ayının birinci günü )
=Gün(37) =>6 (1900 yılının Şubat ayının altıncı günü)
=Gün(35600) =>19 (1997 yılının Haziran Ayının ondokuzuncu günü)
21. AY (Mounth)
Tarih seri numarasının yılın hangi ayına denk geldiğini bulur. Birden fazla sayısal ifade ya da hücre adresi kullanılamaz.
=AY(Tarih Seri Numarası)
=AY(1) =>1 (1900 yılının birinci ayı)
=AY(37) =>2 (1900 yılının ikinci ayı)
=AY(35600) =>6 (1997 yılının altıncı ayı)
22. YIL (Year)
Tarih seri numarasının hangi yıla denk geldiğini bulur. Birden fazla sayısal ifade ya da hücre adresi kullanılamaz.
=YIL(Tarih Seri Numarası)
=YIL(1) =>1900 =YIL(376) =>1901
=YIL(35600) =>1997 =YIL(35622) =>1997
23. BUL (Find)
Bir karakter ifade içerisinde belirtilen karakter ifadeyi bulur. Birden fazla hücre adresi ya da karakter ifade belirtilemez.
=BUL(“Bulunacak Karakter İfade”;”Aranacak Karakter İfade”;Kaçıncı Karakterden İtibaren Aranacağı)
=BUL(“u”;”Mustafa Kemal”) => 2 (İkinci karakter)
=BUL(“a”;”Mustafa Kemal”) => 5 (Beşinci karakter)
=BUL(“a”;”Mustafa Kemal”;6) => 7 (Yedinci karakter)
=BUL(“a”;”Mustafa Kemal”;8) => 12 (Onikinci karakter)
24. SAĞDAN (Right)
Bir karakter ifadenin içinden sağ taraftan istenilen kadar ifadenin alınmasını sağlar. Birden fazla hücre adresi ya da karakter ifade belirtilemez.
=SAĞDAN(“Karakter İfade”;”Kaç Tane Alınacağı)
=SAĞDAN(“Berkay”;3) => “kay”
=SAĞDAN(“Berkay Çakmak”;8) => “y Çakmak”
25. SOLDAN (Left)
Bir karakter ifadenin içinden sol taraftan istenilen kadar ifadenin alınmasını sağlar. Birden fazla hücre adresi ya da karakter ifade belirtilemez.
=SOLDAN(“Karakter İfade”;”Kaç Tane Alınacağı)
=SOLDAN(“Berkay”;3) => “Ber”
=SOLDAN(“Berkay Çakmak”;8) => “Berkay Ç”
26. PARÇAAL (Mid)
Bir metin(karakter) ifadesi içerisinden parça alınmasını sağlar. Yalnız parçanın hangi karakterden başlanıp, kaç tane alınacağı belirtilmelidir. Birden fazla hücre adresi ya da karakter ifade belirtilemez.
=PARÇAAL(“Karakter İfade”;Başlangıç;Kaç Tane)
=PARÇAAL(“Kaynak Bilgisayar”;8,5) =>”Bilgi”
=PARÇAAL(“Kaynak Bilgisayar”;4,6) =>”nak Bi”
=PARÇAAL(“Kaynak Bilgisayar”;13,3) =>”say”
27. UZUNLUK (Len)
Bir karakter ifadenin kaç karakterden oluştuğunu bulur. Birden fazla hücre adresi ya da karakter ifade belirtilemez.
=UZUNLUK(“Excel”) =>5
=UZUNLUK(“Kaynak Bilgisayar”) =>17 (Boşluklar da sayılır)
28. ÖZDEŞ (Exact)
İki karakter ifadeyi karşılaştırır, eşit ise “Doğru”, değil ise “Yanlış” değerlerini üretir. Büyük küçük harf duyarlıdır.
=ÖZDEŞ(Karakter İfade1;Karakter İfade2)
=ÖZDEŞ(“Berkay”;”Berkay”) => Doğru
=ÖZDEŞ(“Berkay”;”berkay”) => Yanlış
29. EMETİNSE (IsText)
Belirtilen hücre içeriği Karakter ise Doğru değilse Yanlış değerini üretir. Birden fazla sabit ifade ya da hücre adresi belirtilemez.
=EMETİNSE(Hücre Adresi|Sabit)
=EMETİNSE(“Merhaba”) => Doğru
=EMETİNSE(45) => Yanlış
Eğer A22 hücresindeki değer “Kaynak” ise
=EMETİNSE(A22) => Doğru değeri üretilir.
30. EMETİNDEĞİLSE (IsNonText)
Belirtilen hücre içeriği ya da sabit ifade Karakter değilse Doğru, Karakterse Yanlış değerini üretir. Birden fazla sabit ifade ya da hücre adresi belirtilemez. Bir önceki fonksiyonun tersidir.
=EMETİNSE(“Merhaba”) => Yanlış
=EMETİNSE(45) => Doğru
Eğer A22 hücresindeki değer “Kaynak” ise
=EMETİNSE(A22) => Yanlış değeri üretilir.
31. ESAYIYSA (IsNumber)
Belirtilen hücre içeriği ya da sabit ifade Sayısalsa Doğru, değilse Yanlış değerini üretir. Sayısal değerin bulunduğu adreste formül bile olsa üretilen sonuç sayısal ifade olduğu sürece Doğru sonucu üretilir.
=ESAYIYSA(Hücre Adresi|Sabit İfade)
=EMETİNSE(“Merhaba”) => Yanlış
=EMETİNSE(45) => Doğru
Eğer A22 hücresindeki değer “Kaynak” ise
=EMETİNSE(A22) => Yanlış değeri üretilir.
32. EMANTIKSALSA (IsLogical)
Hücre içeriği ya da sabit ifade Doğru veya Yanlış gibi mantıksal bir ifade içeriyorsa Doğru, değilse Yanlış sonucunu üretir.
=MANTIKSALSA(Hücre Adresi|Sabit İfade)
=MANTIKSALSA(Doğru) => Doğru
=MANTIKSALSA(Yanlış) => Doğru
=MANTIKSALSA(“Doğru”) => Yanlış
=MANTIKSALSA(“Yanlış”) => Yanlış
=MANTIKSALSA(“Kaynak”) => Yanlış
33. EBOŞSA (IsBlank)
Belirtilen hücre içeriği boşsa Doğru, değilse Yanlış sonucunu üretir. Birden fazla hücre adresi belirtilemez.
=EBOŞSA(Hücre Adresi)
Aşağıdaki tabloda , B1 Hücresine =EBOŞSA(A1) yazılırsa DOĞRU,
B2 hücresine =EBOŞSA(A2) yazılırsa YANLIŞ mantıksal değeri üretilecektir. Çünkü A1 boştur ve A2 boş değildir.
Tablo 7 Mantıksal fonksiyon kullanma örneği
34. EHATALIYSA (IsError)
Hücre içindeki ifadede herhangi bir hata varsa Doğru, yoksa Yanlış mantıksal değerini üretir.