jetlag Nedir?

Hava yoluyla yapılan hızlı seyahatler esnasında yaşanan ve vücut üzerinde etkileri olan değişimler konusunda zaman zaman bazı sorunlar ortaya çıkar. Bu duruma Jet-lag adı verilir. Bir başka ifadeyle Jet-Lag; uçakla seyahat esnasında dünyanın zaman dilimleri geçilirken insan vücudunun bu hızlı zaman değişimine adapte olamamasıdır. Kısaca, yerel saatle beynimizin hipotalamus bezi tarafından düzenlenen vücudun biyolojik saatinin uyumsuzluğu olarak da bilinir.



Araştırmalar, özellikle bu durumun batıdan doğuya doğru uçuşlarda daha çok ortaya çıktığını göstermiştir. Yine, yapılan araştırmalara göre uzun süreli gündüz uçuşlarında bu problem, gece uçuşarına göre daha fazladır. Doğal olarak insan vücudu geceleri uyumaya, gündüzleri ise uyanık yani aktif durumda bulunmaya alışmıştır

Jet-Lag, gençlerde ve çocuklarda daha az görülür. Bunun sebebi, gençlerin değşimlere yaşlılara nazaran daha çabuk adapte olmasıdır. Uçaktaki havanın kuru olması, seyehat süresince hareketin kısıtlı olması, içki içilmesi, yeterli sıvı içecek alınamaması, farklı iklimde farklı yemekler, insanlarda jet-lag'a karşı direnç kırıcı diğer etkenlerdir.

Dünyanın çevresi 360 boylamla bölümlenmiştir. Her 2 boylam arası 4 dakikada, her 15 boylam 1 saatte geçilir. Buna 1 zaman dilimi denir. Dünya çevresinde 24 zaman dilimi vardır. 5 veya daha fazla sayıda zaman dilimi kaymaları Jet-lag belirtilerini arttırır. Jet-lag belirtilerinin devam süresi, geçilen zaman dilimi kadar gündür.
Belirtileleri
Aşırı yorgunluk, uykusuzluk, mide ve baş ağrıları, oryantasyon bozukluğu, iştahsızlık, alınganlık genel belirtilerdir. Düzensiz kalp aışları ve koordinasyon bozuklukları da görülen belirtilerdendir.
Ortaya çıkan bu tüm olumsuz etkiler şu şekilde kategorize edilirler; Jetlag, insanları fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak etkilerler. Fiziksel etki olarak ayaklarda şişkinlik, zihinsel etkiye örnek şaşkınlık (özellikle, yönlerin şaşırılması) ve duygusal etkiyede korku ve endişe gibi kuruntular örnek verilebilir.
Nedenleri
Vücut ritminin bozulmasının bir çok nedeni olup, başlıcaları şunlardır;

� Zaman dilimlerinin geçilmesi esnasında vücut saati diyebileceğimiz iç ritmin bu duruma uyumsuzluğu.

� Uykusuzluk ve stresli durumlar.

� Uçak içerisindeki kuru havanın insanın derisinde, boğazında ve burun nefes borularında kurumaya yol açarak öksürüğe, burun akıntısına, boğaz ağrılarına neden olması.

� Diğer bir etken olan kabin basıncının hantallık, yorgunluk ve uyuşukluk yaratması.

� Uzun uçuşlardaki hareketsizliğin oluşturduğu olumsuzluklar.
Jet-Lag�dan nasıl korunulur
Uçağın havalanışında veya inişlerinde kulak ve baş ağrıları olabileceğinden soğuk algınlığı rahatsızlığı olanlar uçak yolculuğunu tercih etmemelidir.Seyahat öncesinde iyi bir dinlenme tavsiye edilen diğer bir durumdur. Ayakkabıların çıkarılarak ayakların rahatlatılarak, seyahat esnasında gerçekleştirilecek uykular bu problemin hafif atlatılmasına yardımcı olur. Uyku hapı alınarak uyumak, uzmanlar tarafından şiddetle önerilmemektedir. Nedeni de, bu şekildeki ağır bir uyku sonucunda hareketsiz hale gelen vücuttaki kan dolaşımının çok yavaşlamasıdır. Bu konuda bir çok olumsuz sonuçlar yaşanmış ve kayıtlara da geçmiştir